Stručni članak

EVALUACIJA I PRAĆENJE POVREDA U SPORTU – PRISTUP KK FMP I UEFA
Jelena Oblaković Babić, Nenad Dikić
KK FMP

Apstrakt

Uvod: Visoka fizička, psihološka i ekonomska cena povrede sportiste je razlog da na međunarodnom nivou bude prepoznata potreba za adekvatnim sistemom praćenja povređivanja sa ciljem smanjenja incidence i ozbiljnosti povreda. Van Mechelen i saradnici 1992. stvaraju algoritam za organizovanje istraživanja na polju prevencije sportskih povreda, a 2006. godine Finch C. predlaže proširenje starog modela kako bi se prevazišao problem implementacije naučno potvrđenih preventivnih mera u praksi.

Metode: Najveći broj podataka pronađen je pretraživanjem medicinskih baza podataka PubMed i Medline. Korišćene su sledeće ključne reči: sports injury, children, youth athlete, athlete, basketball, prevention, prevention injury, proprioceptive training, descriptive epidemiology, sports statistic, statistic parameter. Podaci o UEFA i FMP modelima praćenja povreda dobijeni su uvidom u preliminarne rezultate UEFA projekta istraživanja sigurnosti u fudbalu i prospektivnim praćenjem povređivanja mladih sportista košarkaškog kluba FMP.

Cilj: Ciljevi ovog rada su trostruki. Prvi je pretražiti postojeću literaturu i prepoznati najprihvatljiviji metodološki pristup i statističke parametre u praćenju sportskih povreda. Drugi je prikazati dva različita modela praćenja povreda. I kao poslednji cilj predložiti preporuke za jednoobrazan sistem praćenja povreda u različitim sportovima u Srbiji.

Rezultat: Pregledom velikog broja radova uočava se nestandardizovan pristup u metodologiji prikupljanja podataka i korišćenje neusaglašenih statističkih parametara. Na polju istraživanja ne postoji jedinstven stav o definiciji sportskih povreda koje se registruju. Veliki varijabilitet u prikazu podataka povređivanja uočava se i između UEFA i FMP koncepta. Drugačiji prikaz povreda u studijama onemogućava njihovo poređenje, a upravo to pretstavlja glavni izazov istraživanja sportskih povreda. I pored postavljenih preventivnih modela mnoge studije i dalje prijavljuju samo deskriptivne epidemiološke podatke. UEFA pristup praćenja sportskih povreda je otišao i korak dalje, započevši razvoj preventivne strategije. Rezultati njenog delovanja još uvek nisu poznati.

Zaključak: U Srbiji ne postoje objavljeni podaci o povređivanju sportista. Da bi se unapredili zdravlje i sigurnost u sportu potrebno je na uniforman način započeti prikupljanje podataka o povredama. Predložene preporuke obuhvataju algoritam za organizovanje istraživanja koji je obezbedila Finch C., korišćenje jedinstvene definicije sportske povrede, standardizovanih statističkih parametara i formulara za prikupljanje podataka.

Ključne reči: praćenje sportskih povreda, statistika sportskih povreda, definicija sportskih povreda

Abstract

Introduction: As a result of great physical, psychological and financial costs of sports injuries, there is international recognition of the need for sports injury surveillance system in order to reduce the incidence and severity of such injuries. In 1992 van Machelen and his colleagues produced sports injury research and prevention framework. Finch C. proposed evolving the old model in 2006 in purpose to overcome the problems with implementation evidence based prevention in real-world.

Methods: The most of information is found searching PubMed and Medline, utilizing the key words: sports injury, children, youth athlete, athlete, basketball, prevention, prevention injury, proprioceptive training, descriptive epidemiology, sports statistic and statistic parameters. Data about the UEFA and FMP model are found by reviewing the preliminary results of “The UEFA football safety research project“ and by prospective surveillance the youth athlete in the basketball club FMP.

Aims: Aims in this article are tree-fold. First, to perform a review of the current literature and to identify the most suitable methodological issues and statistical parameters in injury surveillance.  Second, to describe UEFA and FMP models for injury surveillance. Third, to provide recommendation about using uniform injury surveillance system in different sport in Serbia.

Results: As a result of reviewing large amount of articles we found no standardized approach in methodology of data collection and utilizing the statistics parameters. There is no single consensus on the definition of a reportable injury. Different presentation of sports injury has contributed to a lack of universal comparability across studies, which is a central challenge in sports injury research.         We found variability in reporting data between UEFA and FMP, too. In spite of well known models of sports injury prevention there are only descriptive epidemiological data reporting in many studies. UEFA model produced one step more and start with developing of injury prevention strategies. The final results of this study are not known yet.

Conclusion: There are not revealed results about sports injuries in Serbia. In order to improve health and security in sport it is necessary to begin collecting injury data uniformly. Proposed guidelines consist of: injury research framework produced by Finch C., utilizing uniform sports injury definition, standardized statistical parameters and forms for data collection.

To download PDF (Adobe Acrobat) version, click here