Stručni članak

POLIFARMACIJA U SPORTSKOJ MEDICINI - NEZNANJE ILI STVARNA POTREBA
Nenad Radivojević, Nenad Dikić, Jelena Suzić
Antidoping agencija Republike Srbije

Apstrakt

UVOD: Sportski uspeh prvenstveno zavisi od genskih predispozicija sportiste uz dodatne morfološke, fiziološke, psihološke i metaboličke karakteristike koje su neophodne za određenu sportsku disciplinu. Uz adekvatan trening sportista može da poveća svoju fizičku i mentalnu snagu, kao i da unapredi specifične zahteve koje određeni sport nameće. Međutim, sportisti često žele da upotrebom različitih supstanci i metoda dostignu vrhunsku formu brže nego što treninzi to omogućavaju. Uvođenjem antidoping pravila smanjena je upotreba supstanci koje se nalaze na listi zabranjenih sredstava, ali je povećano korišćenje velikog broja različitih dijetetskih suplemenata. Ako se ovome doda i neracionalno korišćenje lekova, prvenstveno analgetika, možemo da konstatujemo postojanje polifarmacije u sportu.

CILJ: Cilj studije je da se kvantitativno i kvalitativno na osnovu deklaracije analiziraju formulari za doping kontrolu u svim slučajevima gde je korišćeno deset i više suplemenata i/ili lekova.

METODE: Analizirani su formulari za doping kontrolu sa nacionalnih i internacionalnih takmičenja, kao i van takmičenja u periodu od  2005. do 2008. godine. Od ukupnog broja testiranih sportista (n = 912; dob 23,9 ± 6 god; 72% muškarci), 1,5% (14) sportista (64,3% (9) muškog; 35,7% (5) ženskog pola) je koristilo deset i više preparata.

REZULTATI: Navedena grupa sportista koristila je od 10 do 17 preparata, ukupno 162 različita preparata, a od toga su 76,5% (124) bili suplementi, a 23,5% (38) lekovi.  U proseku svaki sportista je uzeo 8,9 suplemenata i 2,7 lekova. Posmatrano po pojedinačnim supstancama koje se nalaze u preparatima sportisti su unosili 12-59 različitih supstanci, prosečno po sportisti 33,4 supstance. Vitamini kao najzastupljenije supstance unošene su u dozama i do 250 puta većim od dnevnih preporuka putem nekoliko različitih preparata. Minerali, aminokiseline i ostale supstance unošene su u znatno manjim dozama od preporučenih.

ZAKLJUČAK: Prekomerno uzimanje vitamina, a subdozirano korišćenje ostalih suplementa bez jasnih indikacija i preporuka ukazuje na nedovoljno znanje kako sportista i trenera, tako i lekara koji rade sa sportistima. Nameće se neophodnost edukacije zdravstvenih radnika odnosno trenera i sportista. Takođe je potrebna saradnja specijalista iz različitih oblasti medicine, kao i donošenje strategije i preporuka na nacionalnom nivou o upotrebi suplemenata i lekova u sportu.  

Abstract

INTRODUCTION: Sport performance primarily depends on genetic characteristic of the athlete, but as well as morphological, physiological, psychological and metabolic sport specific characteristics. Optimal training can improve physical power, enhance mental strength and make competitive advantage. However athletes very often use different substances in order to achieve better physical fitness and sport performance. Implementation of Anti-doping rules decreases use of prohibited substances, but increases use of different dietary supplements. If we add irrational usage of medications, first of all analgetics, we can resume that polypharmacy is present in sport.

OBJECTIVES: The aim of this study is to analyze doping control forms of all athletes who are taken ten or more supplements and/or drugs.

METHODS: We analyzed data collected from athletes from national, international competitions as well as from out-competition testing from 2005 to 2008. Among 912 athletes (age 23.9±6 years, 72 % male), 1.5% (14) of them (64.3% male (9) and 35.7% female (5) have used ten or more supplements and/or drugs

RESULTS: These 14 athletes used between 10 to 17 products or 162 different products. Of that number 76.5% (124) were supplements and 23.5% (38) were drugs. In average 8.9 supplements and 2.7 drugs were used. Between 12 -59 single substances have been in products taken by athletes, in average 33.4 per athlete. Vitamins are the most presented substances, in some cases in dosage about 250 times greater than recommended. Most of these athletes took vitamins in 2 or more different products. Minerals, aminoacids and other substances were taken in dosages less then recommended.

CONCLUSION: Overuse of vitamins and suboptimal dosages of other supplements without clear indications and recommendation show us ignorance of athletes, coaches and medical stuff involved in sport. Education, in first place of doctors, then coaches and athletes is a primary goal. But first step should be cooperation of medicine, pharmacy and sport science in order to make strategy and recommendations on National level for use of supplements and drugs in sport.

Kliknite ovde da downloadujete pdf (Adobe Acrobat) verziju rada