|
Stručni članak
TUE - OD MEDICINSKIH INDIKACIJA DO SPORTSKE ZLOUPOTREBE
Marija Anđelković, Nenad Dikić
Antidoping agencija Republike Srbije
Kada sportista zbog povrede ili bolesti, mora da uzima lekove za Liste zabranjenih supstanci, on podnosi zahtev za odobrenje izuzeća radi terapeutske upotrebe (TUE), ili popunjava Deklaraciju o upotrebi. Svi lekovi koji služe za lečenje jedanaest bolesti za koje se odobrava TUE, mogu kod zdravog sportiste da služe kao doping sredstva. Glukokortikosteroidi se nalaze u terapiji više bolesti sa ove liste ali najveći problem je njihova česta nesistemska upotreba bez opravdanih medicinskih indikacija, koja može dovesti do štetnog efekta. Testosteron je lek koji je osim za lečenje hipogonadizma, našao svoju primenu i zloupotrebu kod mladih ljudi željnih mišićavog izgleda. Diuretici su supstance koje se najčešće koriste u sportovima sa težinskom kategorijom gde je cilj skidanje viška kilograma za što kraći vremenski period. Salbutamol kao beta-2-agonist je efikasan u lečenju astme, ali ga zbog bronhodilatatornog efekta često zloupotrebljavaju sprinteri. Eritropoetin služi za popravljanje anemije i povećanje broja eritrocita, samim tim poboljšava kiseonički kapacitet, pa ga biciklisti često upotrebljavaju kao doping. Psihostimulansi- modafinil kojim se leči narkolepsija, i metilfenidat ili amfetanim kojima se leči hiperaktivnost, koriste se kao doping jer sportisti daju snagu, oštrinu i poboljšavaju rezultate. Hormon rasta, popularno nazvan «izvor mladosti ili ubica masti», često u sportskim krugovima služi za dobijanje mišićne mase zajedno sa testosteronom. Očigledno je da su terapijski efekti lekova često zloupotrebljeni kod sportista.
TUE - from medical indications to sport abuse
TUE (Therapeutical Use Exemption) or Declaration of use, is required when athlete wants to use the substances from Prohibited List because he is injured or ill. Healthy man can take as a doping all medicaments that are used for treating eleven diseases that requires TUE. Glucocorticosteroids cure several illnesses from this list, but huge problem with them is often non-systemic use without real medical indication, which can cause harm eventually. Testosterone is a medicine for hypogonadismus and his abuse is common in young people who wants to look muscular. Diuretics are supstances that we can find in sports with weight categories, where is the aim to reduce overweight in a short time. Beta2-agonist Salbutamol is effective in therapy of asthma, and we can find him in doping-positive sprinters because he have bronhodilatatory effects. Eritropoetin treat anemia by increase eritrocites, therefor he enhance aerobic capacity and bicyclist use it for doping. Psychostimulants - modaphinil for healing narcolepsy, and metilphenidat or amphetamin for healing hiperactivity, can be doping supstances who give athlete power, sharpness and better results. Growth hormone, popular called- «source of youth or fat killer», together with testosterone, is useing to win muscular mass. It is obviosly that therapic effects of drugs are often abused in sport athletes.
Kliknite ovde da downloadujete pdf (Adobe Acrobat) verziju rada |
